Điếm là gì

      122

Cuối năm tình cờ tôi gặp một anh bạn vốn nho nhã, ăn nói khiêm cung.

Bạn đang xem: điếm là gì

Ngồi chưa ấm ghế, anh nói như la lộn: Mẹ, thời đại điếm lác. Thấy lạ so với cái bặt thiệp thông thường trước đây ở anh, tôi đồng tình: Điếm là chuyện thường. Tôi chờ phản ứng, nhưng lại nhận cái bắt tay: Cậu nói đúng, xã hội này tràn ứ sự lừa dối lẫn nhau… ! Quay về nhà, không ngủ được, cứ nghĩ về chuyện này, và thấy tội nghiệp cho cái từ “điếm” này quá !

Theo từ nguyên, trong tiếng Việt cổ, từ “điếm” định danh cái thiết chế được xây dựng để làm một nơi sinh hoạt chung, để họp hội, vui chơi,… trong đơn vị cơ bản của xã hội xưa (được gọi với nhiều cái tên khác nhau: làng, t’lang, chạ. kẻ, xá, bản, mường, buôn, plây, palei, phum, sóc,…). Sau này, từ “điếm” mất quyền trong hệ thống tín hiệu ngôn ngữ để nhường chỗ cho từ “đình” (trong cái đình, đình làng). Gần đây cái đình trong văn hóa Việt truyền thống có khả năng bị thay thế cho cái thiết chế văn hóa mà xã hội Việt Nam đang gọi là “nhà văn hóa” (ấp, thôn, xã, phường, quận, huyện,…).

Xem thêm: Structural Unemployment / Thất Nghiệp Cơ Cấu Là Gì ? Nguyên Nhân

Tuy nhiên cái gọi là “nhà văn hóa” này thua xa cái đình trong văn hóa Việt xưa, vì nó là một thiết chế vô hồn, xa lạ với cư dân Việt hiện nay, dù nó được nhà nước và truyền thông nhà nước bảo hộ mạnh mẽ… Có lẽ sự vô duyên của cái thiết chế này là do chỉ sinh ra để hội họp, để loan tin (công bố) những việc của chính trị. của nhà cầm quyền hơn là một trung tâm hành chính, văn hóa, tôn giáo, tình cảm của dân chúng như cái đình trong làng Việt ngày xưa ?

Tuy vậy, dù tên gọi cái đình thay thế cái điếm, nhưng trong hệ thống ngôn ngữ, từ “điếm” vẫn còn lưu hạn sử dụng như một hình vị mang nghĩa tính từ trong “điếm canh”, “gái điếm”. Điếm canh tôi thấy vẫn còn được người dân Bắc Bộ sử dụng để chỉ các trạm, các nhà, các chòi nhỏ được xây dựng dọc các con đê ở hai bờ sông Hồng mà dân phòng hay dùng để canh gác, tuần tra bảo vệ làng xóm, ruộng đồng. Còn gái điếm thì tràn lan trong xã hội ,và từ “gái điếm” thì sử dụng bình thường trong truyền thông hiện tại. Nét nghĩa “chung, chung chạ, dùng chung, vui vẻ chung” vẫn được dùng trong tính từ “điếm”. Gái điếm là chỉ người đàn bà mà ai cũng vô được, ai cũng tới vui vẻ dùng chung được (như cái điếm xưa (đình nay) là nơi trong làng, ai cũng tới được, ai cũng có thể đến đó vui chơi, giải trí, tán dóc,… được vậy.)

Bởi vậy mới nói “điếm” là chuyện thường. Cái gì thuộc về công cộng, ai cũng xài vô tư; hành vi tham lam sử dụng của công và dối trá (điếm lác) đều có thể gọi là “điếm”. Điếm là chuyện thường trong văn hóa Việt, trong xã hội Việt… là vậy.